نگاهی به آموزه‌های مهدوی در آیینه کلام رضوی


برای دریافت جدیدترین خبرها در زمینه کتاب و ناشران تلگرام کتاب برتر را دنبال کنید.
برترین سایت کتاب درایران

نگاهی به آموزه‌های مهدوی در آیینه کلام رضوی

 

به محقق خبرگزاری کتاب ایران (کتاب برتر)، طبق بیشتر منابع، حضرت مهدی (عج) در نیمه شعبان سال 256 هجری قمری (برابر با 870 میلادی و 248 شمسی (سال کبیسه)) متولد شد. برخی منابع و عالمان شیعه مانند شیخ مفید و شیخ کلینی، سال تولد آن حضرت را 255 هجری قمری ثبت کرده‌اند. (جعفریان ۱۳۸۷، صص. ۵۵۵–۵۵۶)
 
در روایات شیعه تولد امام، حالتی معجزه‌گونه دارد. در روایات شیعه به تواتر نقل شده‌ که حضرت مهدی (عج) هنگام تولد سخن گفته ‌است. به اعتقاد شیعه نشانه‌های حاملگی در مادر و همچنین تولد طفل به شکل معجزه‌آسایی مخفی ماندند، چراکه عباسیان به دنبال از بین بردن کودکی بودند که زمزمه‌هایی مبنی بر منجی بودن او وجود داشت. به گفته منابع شیعه، امام حسن عسکری (ع)، نوزاد را به 40 تن از اصحاب نزدیکش نشان داد و پس از آن کودک از دیده‌ها نهان شد.

پرداختن به موضوع مهدویت با ادبیات و بیان تازه

آیت‌الله نجم‌الدین طبسی، استاد حوزه و دانشگاه و نویسنده ده‌ها عنوان کتاب به زبان‌های فارسی، عربی، انگلیسی و اردو، به مناسبت سالروز ولادت حضرت مهدی (عج) در گفت‌وگو با خبرنگار کتاب برتر، بیان کرد: بهترین توصیف یک شخصیت آن‌هم در سطح امام عصر، توصیفی است که از زبان معصومان بیان می‌شود، به‌ویژه اینکه، آن امام معصوم از اجداد و پدران امام عصر باشد. امام رضا (ع) بسیار خوب ویژگی‌های حضرت مهدی (عج) را توصیف کرده که با مطالعه آن‌ها به زوایای زیادی از زندگی حضرت ولی عصر (عج) می‌رسیم.
 
این عضو هیأت علمی موسسه آموزشی پژوهشی مذاهب اسلامی، ادامه داد: توصیف ویژگی‌های امام زمان (عج) و وظایف شیعیان در دوران غیبت و زمان ظهور، جایگاه ویژه‌ای در آموزه‌های امام رضا (ع) دارد و در این آموزه‌ها به مواردی مانند مساله ظهور، غیبت و ظهور امام زمان (عج)، معرفی حضرت قائم (عج)، خالی نماندن زمین از حجت خدا، شرایط و وظایف شیعیان در دوران غیبت و نشانه‌های ظهور پرداخته شده است.
 
نویسنده کتاب «آموزه‌های مهدوی در آیینه کلام رضوی» با اشاره به مهمترین موضوعات مطرح شده در این اثر،‌ گفت: این کتاب بیانگر روایات و آموزه‌هایی است که امام رضا (ع) در موضوعات متعددی از جمله نام و نسب و علائم و ویژگی‌های حضرت مهدی (عج)، انتظار فرج و فضیلت منتظران، علائم ظهور، برخورد با ظالمان و تأییدکنندگان ظلم، حضرت خضر مونس حضرت مهدی (عج)، سپاهیان و یاران حضرت و توسل به حضرت ولی‌عصر (عج) در سختی‌ها، فراروی شیعیان قرار داده است.
 

آیت‌الله طبسی، افزود: خالی نشدن زمین از حجت، یکی از اصول اعتقادی ما شیعیان است. در کتاب «عیون اخبارالرضا» از امام رضا (ع) روایت شده: «اگر زمین یک چشم برهم زدنی بدون حجت باشد، اهل خود را فرو می‌خورد.» پس زمین در هر دوره‌ای نیاز به حجت دارد.
 
این استاد حوزه و دانشگاه،‌ با اشاره به موضوع نام و نسب حضرت ولی‌عصر (عج) به‌عنوان یکی از محورهای بحث در این کتاب، اظهار کرد: پس از رحلت امام حسن عسکری (ع) زمین با حجت خدا، آرامش و استقرار پیدا کرده است. این سوال در ذهن‌ها ایجاد می‌شود که این فرد کیست که استقرار زمین از اوست؟ بسیاری افراد در طول تاریخ و روزگار حاضر، امام زمان (عج) را اشتباه معرفی کرده‌‌اند. براساس اعتقادات ما، امام زمان (عج)، فرزند بلافصل امام حسن عسکری (ع) بوده و امام رضا (ع) نیز به این نکته پرداخته است. در روایتی از امام رضا (ع) از حضرت مهدی (عج) به‌عنوان خلف صالح امام حسن عسکری‌ (ع) یاد شده است.
 
وی ادامه داد: همچنین در روایتی دیگر، امام رضا (ع) به ویژگی‌ها و خصوصیات حضرت قائم (عج) از جمله چهره، مشخصات ظاهری و سن اشاره کرده است. در این روایت آمده که چهره حضرت مهدی (عج) در هنگام ظهور حدودا 40 ساله به‌نظر می‌رسد و گذر سال‌های عمر بر ایشان اثری نداشته است. مظاهر جوانی و قدرت اندام در ایشان باقی می‌ماند تا زمانی که اجل حضرت فرا برسد. در این زمینه هم روایاتی از جمله شهادت ایشان به دست یک زن وجود دارد که مستند نیستند، ولی براساس روایات دسته اول و معتبر و اعتقادات ما، آن حضرت با مرگ طبیعی از دنیا می‌رود. در کتاب «نشانه‌هایی از دولت موعود» این موضوع را با استنادات معتبر اثبات کرده‌ام. آن حضرت در کمال توانمندی ظهور می‌کند.
 
نویسنده کتاب «چشم‌اندازی به حکومت حضرت مهدی»، گفت: حضرت مهدی (عج)، تتمه همه ویژگی‌ها و خصوصیات انبیاء و اولیا و تمام معجزات آن‌ها را داراست. از نظر چهره و اخلاقیات نزدیک‌ترین فرد به رسول اکرم (ص) بوده و صفاتی همچون علم، عدالت، حکمت را نیز همچون دیگر ائمه دارد. براساس روایات، آن حضرت در هنگام ظهور، عصای حضرت موسی (ع) را همراه داشته و به عالم تکوین تصرف دارد. علی‌بن موسی‌الرضا (ع) فرموده: «او چهارمین فرزند من است. خداوند او را در پرده غیبت خود پنهان می دارد تا هنگامی که بخواهد سپس او را ظاهر کرده و زمین را پر از عدل و داد کرده، همانگونه که پیش از آن پر از جور و ستم شده بود.». ائمه در صحبت‌هایشان درباره اصل تفکر مهدوی، در واقع زمینه پذیرش عصر غیبت را برای مردم آماده می‌کردند.
 
آیت‌الله طبسی،‌ افزود: درباره یاران امام زمان (عج) نیز روایاتی از امام رضا (ع) نقل شده که در کتاب «آموزه‌های مهدوی در آیینه کلام رضوی» ارائه شده است. در بحث خارج مهدویت، به مدت 9 سال حدود 700 درس درباره آن حضرت داشتم و سال گذشته نیز درباره یاران امام زمان (عج) حدود 70 یا 80 جلسه درس برگزار کردم. در این راستا، کتاب «یاران امام زمان (عج) در عصر ظهور» در 750 صفحه آماده چاپ است.
 
این نویسنده و استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به موضوع مؤانست حضرت خضر نبی با حضرت قائم (عج) در دوران غیبت کبری نیز بیان کرد: در کتاب «آموزه‌های مهدوی در آیینه کلام رضوی» از امام رضا (ع)، روایتی نقل کردم مبنی بر اینکه مونس حضرت مهدی (عج) در دوران غیبت، حضرت خضر است. حضرت ولی‌عصر (عج) در دوران غیبت با 30 نفر مراوده دارند که نزدیک‌ترین آن‌ها حضرت خضر است.
 
وی درباره موضوع توسل به حضرت در هنگام سختی‌ها نیز گفت: بحث توسل به ائمه و انبیای الهی، آموزه اسلامی بوده و در قرآن و روایات با ذکر نمونه‌هایی بر آن تاکید شده است. این مساله نه تنها در اعتقادات و منابع شیعه، بلکه در منابع معتبر اهل سنت نیز مطرح شده که از آن‌جمله می‌توان به جلد 9 کتاب «المعجم الکبیر» اثر طبرانی که از کتاب‌های مستند حدیث نزد اهل سنت است، اشاره کرد. در منابع تاریخ و رجال اهل سنت آمده که ابوعلی خلال، رئیس حنابله بغداد خودش گفته هر زمان با مشکلی روبه‌رو می‌شد، برای توسل به بارگاه موسی بن جعفر (ع) می‌رفت.
 

 

(توقیعی که شیعیان آن را منسوب به امام دوازدهم می‌دانند که برای علی بن بابویه پدر شیخ صدوق نوشته است/ محل نگهداری مقبره علی بن بابویه)

آیت‌الله طبسی در پایان با اشاره به پژوهش‌هایی که درباره امام زمان (عج) و موضوع مهدویت، چاپ و منتشر شده، افزود: هرچند پژوهش‌های بسیار و بالغ بر سه هزار عنوان کتاب درباره حضرت مهدی (عج) به زبان‌های مختلف منتشر شده، ولی این ادعا را نداریم که حق مطلب را اَدا کرده‌ایم، بلکه معترفیم در این زمینه کوتاهی صورت گرفته است. هنوز هم با ادبیات و بیان و از زوایای جدیدی می‌توانیم درباره آن حضرت بنویسیم.