رفتار مجازی شما بازخورد حقیقی دارد


فرزاد شاه حیدری – کارشناس فناوری اطلاعات مرکز اطلاع رسانی فرماندهی انتظامی تهران بزرگ

تاریخچه ارتباطات انسانی نشان می‌دهد، ابزار اولیه ارتباط ما، استفاده از زبان بدن و ارتباط غیر کلامی بوده است که در طول زمان متحول شده و به صورت امروزی درآمده است. پیشرفت تمدن باعث تغییراتی در ارتباطات شد، از جمله این تغییرات، تعدد نقش‌ها بود. انسان‌ها در زندگی خود نقش‌های متفاوتی مانند فرزند، همسر، والد، کارمند، مدیر و غیره را تجربه می‌کنند و حتی ممکن است چند نقش را به صورت همزمان ایفا کنند.

این تغییرات، ارتباطات ساده ما را به معادلات پیچیده ای تبدیل کرده است. پیشرفت فناوری، ارتباطات را از این هم پیچیده‌تر کرده است افراد علاوه بر فضای حقیقی نقش‌هایی را در فضای مجازی نیز ایفا می‌کنند. به دلیل ویژگی‌های خاص فضای مجازی، نقش‌های مجازی افراد می‌تواند هم‌سو یا مخالف نقش‌های حقیقی آن‌ها باشد.

با پیدایش فضای مجازی، هویت تعریفی تازه پیدا کرده است، هویتی که تا پیش از این از سوی نقش ها و رفتارها تعریف می شد، امروزه در فضای مجازی تغییر ماهیت داده و در برخی مواقع دچار تغییراتی شده است.

در فضای مجازی، انسان‌ها می‌توانند به راحتی با یکدیگر ارتباط برقرار نمایند، معامله کنند یا گروه‌های مختلفی را بسازند. هویت کنونی افراد، متغیری است که در چنین فضایی شکل می گیرد، فرد را از چارچوب معین و انعطاف ناپذیری که در فضای حقیقی دارد، جدا می‌کند. چنین فضایی که فرد را از قید و بندها رها می کند، می‌تواند هویت فرد را تحت الشعاع خود قرار دهد.

یکی از دلایل فراوانی وقوع جرم در حاشیه شهرها، مهاجرنشینی و ناشناخته بودن افراد یک محله برای یکدیگر است. به تجربه ثابت شده که اگر افراد یک محله یکدیگر را بشناسند کمتر مرتکب جرایم مختلف می‌شوند.

فضای مجازی، فضایی است که اهالی آن در عین ارتباط های گاها مستمر، یکدیگر را نمی شناسند، و هر روز و هر لحظه می‌توانند با هویتی جدید، وارد این فضا شوند و ارتباطات جدید برقرار کنند.

بنابراین، فضای مجازی خود به خود به یک فضای مخاطره انگیز تبدیل می‌شود و افراد با این تصور که ناشناخته هستند جرأت و جسارت پیدا کرده و دست به جرم و جنایت می‌زنند.

فضای مجازی با ارائه محیط بدون کنترل و گسترده به کاربران امکان برقراری روابط مختلفی را می‌دهد و زمینه شکل گیری روابط جدیدی را بین آن‌ها فراهم می‌کند. این روابط که بدون محدودیت‌های فضای حقیقی در بین افراد ایجاد می‌شود سبب شکل گیری دیدگاه‌های خاص می‌شود.

فرآیند تشکیل روابط بدون محدودیت با سایر افراد، زمینه های ایجاد روابط تعریف نشده گسترده و چالش برانگیز بین افراد، چه در فضای مجازی و چه به صورت بازخورد آن در فضای حقیقی را به‌وجود می‌آورد و آسیب‌های متعدد جسمی و روانی به فرد و در سطح بالاتر به جامعه و امنیت اجتماعی وارد ‌می‌کند.

افراد، نباید هویت مجازی خود را از هویت حقیقی خود جدا بدانند و با این باور که رفتارهای مجازی، بازخوردهای حقیقی برای افراد در پی خواهند داشت، رفتار مجازی خود را مطابق شخصیت و رفتار حقیقی خود شکل دهند تا علاوه بر جلوگیری از اثرات منفی هویت‌های مجازی افسار گسیخته، به فرهنگ سازی و سالم سازی فضای مجازی کمک کرده باشند. این امر تنها با توجه بیشتر به آموزش‌های همگانی و تجدید نظر در سیاست‌های آموزشی مهارت‌های استفاده از این فضا در جامعه محقق خواهد شد.