ایبنا – ​چهارده سالگی نمی میرد


برای دریافت جدیدترین خبرها در زمینه کتاب و ناشران تلگرام کتاب برتر را دنبال کنید.
برترین سایت کتاب درایران

 

یادداشت سپیده ابرآویز برای درگذشت ناصر ایرانی

 

تاریخ انتشار : جمعه ۴ آبان ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۱۴

 

 

سپیده آبرآویز در یادداشتی به شرح کلاس های داستان نویسی ناصر ایرانی پرداخته که به تازگی درگذشته است.

​چهارده سالگی نمی میرد

 

خبرگزاری کتاب ایران(کتاب برتر)-سپیده ابرآویز: تو از پله های پهن ساختمانی در خیابان نوفل لوشاتو بالا می آیی تا به من که روی صندلی فلزی در انتظارت نشسته ام داستان نوشتن یاد بدهی. من هیچ چیز از نوشتن نمی دانم و تو اولین استاد من هستی.
در باز می شود تو  با یک شلوار جین کهنه ، پیراهنی چهارخانه و موهایی نیمه بلند و تاب دار می آیی . می نشینی رو به رویم . چشم در چشم . با چشم هایت می خندی . چشم هایت باهوش اند . این را بعدها فهمیدم .  آدم در چهارده سالگی خیلی این چیزها را نمی فهمد. در چهارده سالگی تو را با آن دندان ها و صورت کشیده و چشم های سیاه  ،گرگ کوچک و خوشحالی می دیدم که آمده است به من بگوید چطور رویاهایم را روی کاغذ بنویسم . آمده است نوشتن مثل صمد بهرنگی را یادم بدهد . بگوید چطور اولدوز و کلاغ ها بنویسم و قصه های خوب برای بچه های خوب را کنار بگذارم .
تو می نشینی همان جا . همان طور که دلم می خواهد ، به من نگاه می کنی . شروع می کنی . می گویی که ناصر ایرانی هستی .من روی اولین برگ از دفتری که برای داستان نویسی ام خریده ام می نویسم : ناصر ایرانی .
بچه های کلاس را با  همان چشم های باهوش و براقت می شماری . به سرعت . بیست و دو نفر زیاد است . این کلاس مقدماتی است . برای دوره بعد فقط ده نفر ادامه خواهند داد . آن هایی که بهترین ها را بنویسند .
درس که می دهی موهایت گاهی تکان می خورد و من به گرگی فکر می کنم که موهایش بلند شده اش را در باد رها کرده است . کلماتی  می گویی که برایم غریبه اند . از عناصر داستان حرف می زنی . از شخصیت و سرنوشت شخصیت از رشد ، بزرگ شدن وتغییر کردن قهرمان .من به روزهای بزرگ شدنم فکر می کنم .به عبور از چهارده سالگی و رسیدن به آن جایی که تو اکنون رسیده ای .
نویسنده شدن را تعریف می کنی و جمله مهمی از سامویل ریچاردسون را بارها تکرار می کنی .من جمله ات را در دفترم می نویسم . درست  همان موقع که تو خودکار را در تاب موهایت فرو برده ای . می نویسم : ((نویسنده باید در مرکز طوفان حوادث جهان باشد )).
 شاید ما همه ، روزهای جنگ و بمب و باروت در مرکز حوادث جهان باشیم . تو اما قبل تر. مهم نیست  با چه مسلک و مرامی و  از مرکز کدام  حوادث جهان گذشته ای  ، مهم دنیای تجربه ای است  که با خود به کلاس می آوری . از روبینسون کروزویه مثال های زیادی می زنی . من از تو یاد می گیرم و  دانیل دفو را می شناسم . تس دوربرویل می خوانم . تو با قصه تس شوخی می کنی . آدم طنازی هستی .زیاد شوخی می کنی . چشمک نیمه کاره ای می زنی و  به دخترها می گویی که مراقب باشند و بروند  تس دوربرویل را بخوانند . درباره زن ها حرف می زنی .حرف هایت  اندازه چهارده سالگی من نیست . می گویی : زن اگر زن باشد نمی گذارد در خانه بماند و باد کند .می گویی : زن های ما بعد از ازدواج می مانند ، بی تحرک ، بی شور ، بی انگیزه .می مانند . باد می کنند . می گویی : زن های ما تو را یاد کمپوت های تاریخ گذشته می اندازند . می گویی : بچه ها کمپوت شدن خوب نیست، .مردها از زن های کمپوتی بیزارند. خسته می شوند . حتی اگر زن خودشان باشد.

 تام جونز هنری فیلدینگ را پیشنهاد می دهی . از روی تام جونز مشق می گویی .من تام جونز را دوست دارم . اما تو مشق های جدی تر را می سپاری به خواندن دن کیشوت . اخم هایم در هم می رود . دن کیشوت خواندن در چهارده سالگی سخت است . تو اما ، پاراگراف های مهمش را چند بار می خوانی . یاد می دهی توصیف و صحنه و تلخیص را از هم جدا کنیم .  هر بار که می خواهی بخوانی عینکی با فریم لاغر مشکی به چشم می زنی . عینک را جایی پایین تر از چشم ها می گذاری . جایی بین بالای بینی  تیز و خط وسط ابروها که به سمت بالا متمایل اند .  

تو در  کانون پرورش فکری اصول نوشتن را ، زندگی کردن را با ما  قسمت می کنی. زیبایی را در داستان ها به قد بلند و چشمان خمار محدود نمی کنی . به زیبایی ناهماهنگ معتقدی . می گویی : (( در یک صورت زیبا حتما نباید همه چیز سرجایش باشد. گاهی اگر یکی از چشم ها تاب کوچکی داشته باشد زیبایی مفهوم بیشتری پیدا می کند . چه کسی گفته است که همه چیز باید قرینه باشد ؟))این را بی آنکه به کسی نگاه کنی می گویی . نگاهت موقع  این جور حرف ها برق می زند. تو از زیبایی چشم تاب دار حرف می زنی و دختر هفده هجده ساله ای  که یکی از چشم هایش تاب کوچکی دارد لب گزه ای می کند و سرخ می شود .

ما را برای محفل خوردن آش و خواندن داستان در یک بعد ازظهر سرد پاییزی به خانه ات دعوت می کنی  .خانه ات  کدام محله بود ؟؟!! خوب یادم نیست .جایی بود درکوچه پس کوچه ها. یک خانه حیاط دار با دیوارهای آجری .شاید در قیطریه یا قلهک یا همان نزدیکی ها .
دختری که چشمش تاب کوچکی داشت ما را می  برد . بساط آش خوردن به خاطر نیامدن بیشتر بچه ها به هم خورده .  می نشینی روی یک کاناپه فرو رفته، با ما حرف می زنی. به داستانی که من نوشته ام گوش می دهی. ساکت . عمیق . بی آنکه وسطش خمیازه بکشی .بی آنکه  ساعتت یا دیوار را نگاه کنی . این آغاز یک چهارده سالگی دیگر است. چهارده سالگی برای یک نویسنده تازه کار.
 ده نفر را انتخاب می کنی . اول همه اسم هله پتگر را می خوانی تو می دانی که او نسبت نزدیکی با پتگر نقاش دارد و من به اندازه عقل چهارده ساله ام باور می کنم که هله را از قبل می شناسی و برای همین او را برای دوره پیشرفته کلاست انتخاب کرده ای . فریبا هم در کلاس ماست . گاهی فکر می کنم شاید فامیلی اش کلهر باشد ،  شاید هم نه . خوب یادم نمی آید . فریبا کلهر باشد یا نباشد داستان خوبی نوشته است و تو او را هم انتخاب می کنی . دختری که یک چشمش تاب کوچکی دارد انتخاب تو نیست . من نفر بعدی هستم . خوشحالم . به تو نگاه می کنم . چشم در چشم . حالا چشم های من می خندد.درست مثل چشم های تو .
ما را به یک سفر تفریحی زیارتی می بری. به هیچ کس نمی گویی که چرا این جا را انتخاب کرده ای .  فقط ده داستان خوب از این سفر یک روزه می خواهی.  هله بهترین داستان را می نویسد . هنوز طعم انگوری که زیر دندان های هله له شده و چشمانش را آب انداخته است با ماست . با من . با تو . تو از داستان هله تعریف می کنی . از نگاهش به جزییات . از تصویر سازی هایش و استفاده درستش از رنگ و بو و مزه . من در داستانم تو را توصیف می کنم که جلیقه پوشیده ای . کفش های کتانی . و همان شلوار جین آبی .تو داستان من را به خاطر طنزش دوست داری . من جمله ای را یادداشت می کنم . جمله ای که تو در انتهای سفر رو به زمین های خشک دره فرحزاد می گویی . جمله ای از آندره ژید.
می نویسم : اهمیت باید در نگاه تو باشد نه در آنچه به آن می نگری . من این جمله را که می شنوم یاد تو می افتم .  آندره ژید خواندن را تو به من یاد می دهی . من با این جمله یاد شیوه نگاه کردنت به دنیا  می افتم . یاد مرد ریزنقشی  که مثل یک گرگ کوچک بازیگوش تند تند راه می رفت و از هیچ چیز نمی ترسید .حتی از مرگ مردی که سر تا پا شور زندگی بود. مردی که با صدای خس دار جان شیفته می خواند و در عاشقانه های  رومن رولان غرق می شد . مردی که در چهارده سالگی من زنده ماند.  در چهارده سالگی که هرگز نمی میرد.